Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Zararlı Cemiyetler 1. Azınlıkların Kurduğu Zararlı Cemiyetler • Osmanlı Devleti'nin topraklarından pay almak ve kendi devletlerini kurmak için Rumlar, Ermeniler ve Museviler tarafından kurulmuş cemiyetlerdir. • Bu amaçlarını gerçekleştirebilmek için Wilson İlkelerinin 12. maddesinden yararlanmak arzusuyla bulundukları bölgelerde nüfusça çoğunlukta oldukları iddiasında bulunmuşlardır. • İtilaf Devletleriyle iş birliği yaparak çıkardıkları kargaşa ve isyanlarla işgallere bahane yaratacak zemin hazırlayıp Osmanlı Devleti'ni zor durumda bırakmayı amaçlamışlardır. a. Rumlar Tarafından Kurulanlar Mavri Mira (Kara Gün) Cemiyeti • Megali İdea (Büyük Ülkü) amacıyla hareket eden cemiyettir. • Cemiyetin amacı Batı Anadolu'yu Yunanistan'a dâhil etmek, Yunan ordusuna yardımcı olmak, Rumları silahlandırmak ve Bizans İmparatorluğu'nun eski sınırlarına yeniden ulaşmaktır. • Yunan Kızılhaçı, Göçmenler Cemiyeti ve Rum İzcilik Okulu tarafından desteklenmiştir. Etnik-i Eterya Cemiyeti • 1821'de Filiki Eterya adıyla Yunan İsyanı'nı Patrikhane ile birlikte çıkaran cemiyettir. Daha sonra Etnik-i Eterya adını almıştır. • Ateşkes Anlaşması Dönemi'nde Batı Anadolu'da Rum nüfusunun artırılması ve Trabzon dolaylarında Pontus Rum Devleti'nin kurulması için çalışmıştır. Pontus Rum Cemiyeti • Karadeniz Bölgesi'nde Samsun merkez olmak üzere bir Pontus Rum Devleti kurmak amacıyla çalışan cemiyettir. • Kurdukları çetelerle Türk köylerini basarak Türklerin göç etmelerine neden olmak ve Yunanistan'dan göçmen getirterek bölgede nüfus çoğunluğunu elde etmeyi amaçlamışlardır. b. Ermeniler Tarafından Kurulanlar Taşnak, Sütyun ve Hınçak Cemiyetleri • Doğu Anadolu'da ve Çukurova yöresinde Ermeni Devleti kurmak için faaliyetlerde bulunan cemiyettir. • Ermeni Patriği Zaven Efendi tarafından yönetilen Hınçak Komitesi, Mavri Mira Cemiyeti ile de iş birliği yapmıştır. • ABD'nin desteğini almaya çalışmışlar bunun sonucunda Amerikan mandasında kurulması tasarlanan Ermenistan Devleti meselesini incelemek için ABD Başkanı Wilson, General Harbord'ı (Harbırd) görevlendirmiştir. c. Yahudiler Tarafından Kurulanlar Makabi ve Alyans İsrailit Cemiyetleri • Filistin'de İsrail Devleti'nin kurulmasını sağlamak için çalışan cemiyettir. Bu amaçla "Osmanlı Göçmen Kumpanyasını" kurmuşlardır. • Osmanlı Devleti'nde yaşayan Yahudilerin ticari çıkarları için uğraşmıştır. 2. Millî Varlığa Düşman Cemiyetler • Bu cemiyetlerin çoğu İtilaf Devletleri'nin, özellikle İngilizlerin desteğiyle kurulmuş ve yönlendirilmişlerdir. • Bu cemiyetler halkın gücüyle kurtuluşun gerçekleşeceğine inanmadıkları için İstanbul Hükümetinin politikalarını desteklemişlerdir. • Güçlü bir devletin manda ve himayesini kurtuluş olarak görmüşlerdir. • Millî birliği bozucu faaliyetlerde bulunmuşlardır. İngiliz Muhipleri (Sevenleri) Cemiyeti • İngilizlerin desteği ile Sait Molla tarafından İstanbul'da kurulmuştur. Başta Sadrazam Damat Ferit Paşa ve bazı devlet adamlarınca desteklenmiştir. • Cemiyet İngiliz ajanı Papaz Frew (Fru) tarafından idare edilmiş ve İstanbul gazetesini yayımlamıştır. • Cemiyet esas olarak saltanat ve hilafetin devamından yana davranmış, İngiliz manda ve himayesini istemiştir. Askerî Nigehban Cemiyeti • Asker kaçakları tarafından kurulan cemiyettir. • Millî Mücadele karşıtı faaliyetlerde bulunmuştur. İslam Teali Cemiyeti • İngilizlerin desteği ile İstanbul'da "Cemiyet-i Müderrisin" (Medrese Öğretmenleri Derneği) tarafından kurulan cemiyettir. • Merkezi İstanbul olan cemiyet, Konya'da da bir şube açmıştır. Konya'da Millî Mücadele karşıtı isyanların çıkmasında etkili olmuştur. • Cemiyetin amacı, hilafet ve saltanatı güçlendirerek kurtuluşu sağlamaktır. Kürt Teali Cemiyeti • Seyyit Abdülkadir tarafından kurulmuştur. • İngilizlerin desteği ile İstanbul'da kurulan bu cemiyetin amacı, bağımsız bir Kürt devleti kurmaktır. Sulh ve Selamet-i Osmani Fırkası • Ulemadan bir grup tarafından İstanbul'da kurulmuştur. • Ülkenin kurtuluşunun ancak padişah ve halifenin emirlerine uymakla mümkün olacağını savunmuşlardır. • Cemiyet, ülkenin kurtuluşunun savaş ile değil anlaşma ve barış ile olacağına inanmıştır. • İttihat ve Terakki düşmanlığı fırkanın temel politikasını oluşturmuştur. Wilson İlkeleri Cemiyeti • Amerikan mandası isteyen yazarlar ve gazeteciler tarafından kurulmuştur. • Cemiyetin kurulmasında Halide Edip, Ahmet Emin, Refik Halit gibi Osmanlı aydınları etkili olmuştur. • Ülkenin maddi ve manevi imkânlarının ülkenin kurtuluşu için yeterli olmayacağını savunan cemiyet, ABD mandasını kurtuluş çaresi olarak görmüştür. Hürriyet ve İtilaf Fırkası • Fırka ilk olarak 1911'de İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı kurulmuştur. • 1913-1920 arasında faaliyetlerini durdurmak zorunda kalan cemiyet, İttihat ve Terakki Fırkasının kapatılmasından sonra Millî Mücadele aleyhinde çalışmıştır.